მამა ვიტალი

სქემარქიმანდრიტი ვიტალი დაიბადა 1928 წელს, კრასნოდარის მხარეში სოფელ ეკეტერინოვკაში, ნიკოლოზ და ალექსანდრა სიდორენკოების ღარიბ, გლეხურ ოჯახში, ჯერ კიდევ მისი მუცლად ტარებისას დედა ასე ლოცულობდა: “ღმერთო ისეთი ბავშვი მომეცი, რომელიც სასურველი იქნება შენთვისაც და ადფამიანებისთვისაც” მან სიზმარში ორი ნათელი მზე იხილა და გაუკვირდა: საიდან ორი მზე? პასუხად ჩაესმა: “ერთი მზე შენ საშოშია”. რვა დღის ჩვილი იღიმებოდა ნათლობისას, ემბაზში კი ფეხი აიდგა…
გარდაიცვალა 1992 წელს, დაკრძალულია წმინდა ალექსანდრე ნეველის ტაძრის ეზოში.

საქართველოში ჩამოსვლამდე მოღვაწეობდა რუსეთში რამდენიმე მონასტერში ერთ-ერთია გლინის უდაბნო. საქართველოში ჯერ აფხაზეთში უდაბნოში ძალიან რთულ პირობებში მოღვაწეობდა სადაც შქემაში აღიკვეცა. შემდეგ თბილიში გადმოიყვანეს ალექსანდრე ნეველის ტაძარში. და ცხოვრების ბოლობდე აქ მოღვაწეობდა.

მან ბევრი სასწაული მოახდინა, წინასწარმეტყველების ნიჭი ქონდა, და ბევრი განკურნა.

მამა ვიტალის სწავლებებიდან:

საჭიროა გავცეთ, ჩვენ კი მოვიხვეჭთ, საჭიროა მოვუსმინოთ, ჩვენ კი ვლაქლაქებთ, საჭიროა საკუთარი ნების უარყოფა, ჩვენ კი მას ვემორჩილებით, საჭიროა შევიძულოთ ამქვეყნიური ცხოვრება და მისი სიამენი, ჩვენ კი გვიყვარს იგი და საბოლოო ჯამში, ჩვენ ღვთის მცნებათა წინააღმდეგ მივდივართ. ასეთ შემთხვევაში ყველგან მძიმეა ყოფნა.

სიკვდილის, საშინელი სამსჯავროსი და ჯოჯოხეთის გახსენებით ჩვენ ღვთისმოშიშნი ვხდებით, ეს შიში აღვირივით გვაკავებს ღვთის მცნებათა გზაზე.

აზრებს კი არ უნდა მივყვეთ, არამედ უნდა ვილოცოთ.

ილოცეთ ნებისმიერ დროსა და მდგომარეობაში და გექნებათ ლოცვა, სიფხიზლე, კითხვა და მადლიერება.

ილოცეთ და ეს ყოველივეს აღავსებს.

როგორც სუნთქვისას არ ეკითხები შენ თავს, როგორ აკეთებ ამას, ასევე განუწყვეტლივ ილოცე და ცხონდები.

როდესაც განუწყვეტლივ ილოცებ, მადლს მოიპოვებ; და თუ გვაკლია სიხარული მხოლოდ იმიტომ, რო არ ვლოცულობთ.

თუნდაც შფოთავდეს რაიმეთი გატაცებული შენი გონება, მაინც ნუ შეწყვეტ იესოს ლოცვას.

როდესაც ადამიანები გეკამათებიან ანდა გკიცხავენ, უნდა დუმდე და იესოს ლოცვას ამბობდე; ეს საოცარი საშუალებაა.

ამპარტავან ლოცვას უფალი არ ღებულობს.

თუ ლოცვის შემდეგ ჩაის დალევ ანდა შეჭამ, ხელახლა უნდა წაიკითხო ძილისწინა ლოცვა.

ეცადე წესიერად ილოცო დილით, საღამოს და ყოველ საქმეზე, თუნდაც ასე: “დამლოცე, უფალო. დიდება შენდა ღმერთო”. სხვა აზრების ნაცვლად თქვი: “ღმერთო, დამეხმარე, უფალო დამიფარე, უფალო განკურნე ჩემი სული და ხორცი. უფალო მასწავლე, შენი ნების აღსრულება”. ასე მოქცევისას შენ ისაუბრებ ღმერთთან, სწორედ ესაა ლოცვა. სხვა აზრები არ მიიღო ისინი ღვთისგან არ არის.

თუ გეყვარებათ არც მჭუხარება გექნებათ. არც გატეხილობა.

თავი დაიმდაბლეთ, დაითმინეთ გიყვარდეთ. სიყვარული თუ იქნება კედლებიც კი გაიხსნება.

სიყვარული ერთადერთია, რისი მოხვეჭაც საჭიროა.

თუ ვინმე შენზე ნაწყენია ან უკმაყოფილოა, მისთვის მეტანიები აღასრულე და იქნებ საჩუქარიც გაუგზავნო.

ყოველდღე ასხურე ნაკურთხი წყალი სახლში.

გიყვარდეთ დედა და ყოველდღიურად აიღე მისგან კურთხევა.
შფოთვა მშობლის დაუმორჩილებლობას მოსდევს.
ყოველდღე აიღე მამისაგან კურთხევა და ხელზე ემთხვიეთ მას.

ტიხრული მინანქარი

მინანქარი, მტკიცე მინის მაგვარი საფარია, რითაც ფარავენ ნაკეთობის ზედაპირს. თითქმის ყველა მინანქრის ძირითადი კომპონენტებია: სილიციუმორჟანგი SiO2, ბორის ანჰიდრიდი B2O3, ალუმინის ჟანგი Al2O3, ტიტანის ჟანგი TiO2, ტუტე და ტუტემიწა ლითონების, ტყვიის, თუთიის ჟანგეულები,ზოგიერთი ფთორიდი დასხვა. მინანქარი არის საგრუნტო და მფარავი. საგრუნტო მინანქარს, რომელშიც შედის შესაჭიდებელი მასალები, იყენებენ ლითონსა და საფარს შორის შუალედური ფენის დასადებად, მფარავ მინანქარს კი უშუალოდ ადებენ დასაფარავ ზედაპირს.მხატრული მინანქარი. ოქროს, ვერცხლის, სპილენძის ნაკეთობათა მინანქრით შემკობა (ხატები, სხვადასხვა დანიშნულების რელიგიური ნივთები, ჭურჭელი, საიუვილერო ნაკეთობანი დასხვა). მინანქრის ტექნოლოგია უძველესი დარგია, იგი მრავალფეროვანია; ზოგჯერ მინანქრით ავსებენ სპილენძის ამოღრმავებულ ნაწილებს, ამ სახის მინანქარს ამოღრმავებულს უწოდებენ. იგი ძველთაგანვე იყო ცნობილი აღმოსავლეთში (ჩინეთში), გვხვდება აგრეთვე გვიანდროინდელი რომაული ნაკეთობანი ბრინჯაოზე. ამ ტექნოლოგიის მინანქარი დასავლეთ ევროპაში XII საუკუნეში გავრცელდა. ძირითადად ცნობილია სამი სკოლა: მაასის – მდინარე მაასის ველზე, ლოთარინგიაში (ოსტატები: გოდფრუა დე კლერი და ნიკოლოზ ვერდენელი), რაინისა – ცენტრი ქ.კელნში (ოსტატები: ბერები აილბერტუსი და ფრიდერიკუსი), ლიმოჟისა – ცენტრი ქ. ლიმოჟი, საფრანგეთი (იარსება XV საუკუნემდე).

ზოგჯერ მინანქრით ავსებენ გამოსახულების ტიხრებს, რომლებიც შექმნილია წვრილი ლითონის ძაფებითა და მიმაგრებულია ლითონის ფირფიტაზე. ამ სახის მინანქარს ტიხრულს უწოდებენ. მსგავსი ტექნიკა არის გამოყენებული ძვ.ეგვიბტურ ოქროს ნაკეთობებში.

ტიხრული მინანქრით არის შესრულებული მილანის სანტ-ამბროჯოს ეკლესსის საკურთხევლის ხატი (ოსტატი ვოლვინიუსი, მე-19 ს.). ტიხრული მინანქარი (ოქროზე) აყვავდა X-XII საუკუნეებში ბიზანტიაში, საიდანაც იგი ევროპაში გავრცელდა. შემორჩენილია XI საუკუნეში კიევის რუსეთში შექმნილი ტიხრული მინანქრის ნიმუშები (ოქროს დიადემები და სხვ.); ცნობილია აგრეთვე XII-XIII საუკუნეების რუსული ტიხრული მინანქარი (უმთავრესად ვერცხლზე). ჩინეთში ტიხრული მინანქრის ტექნიკას იყენებდნენ ჯერ კიდევ ტანის დინასტიის დროს (618-907), განსაკუთრებით ფართოდ გავრცელდა მინის დინასტიის დროს (1368-1644).

არსებობს აგრეთვე კვეთილი მინანქარი (გრავირებული). ლითონი იმდენად გამჭნირნალე მინანქრით არის დაფარული, რომ მის სიღრმეში კარგად მოჩანს გრავირებული ლითონის ზედაპირი. მინანქრის ეს ტექნიკა აღმოცენდა იტალიაში XIV საუკუნეში, შემდეგ გავრცელდა ესპანეთში, საფრანგეთში, სკავდინავიურ ქვეყნებში, რუსეთში (ნოვგოროდი, მოსკოვი, XIV-XVII საუკუნეები).

ფერწერულია მინანქარი, როდესაც ლითონის ნაკეთობა იფარება მინანქრის ფონით, რომელზედაც მინანქრიანი საღებავებით იხატება გამოსახულებები (XVII საუკუნიდან – ცეცხლგამძლე საღებავებით თეთრი მინანქრის ფონზე, ოქროზე, ვერცხლზე, სპილენძზე). XV-XVII საუკუნეებში ფერწერული მინანქარი უმთავრესად ლიმოჟში მზადდებოდა (მთავარი ოსტატი ნარდონ პენიკო, გარდაიცვალა 1542 ან 1543 წწ). XVI საუკუნეში მოხატულობას გრიზაილის წესით ასრულებდნენ (ერთტონიანი მოხატულობა – ღია ტონი მუქ ფონზე, რომელიც რელიეფის შთაბეჭდილებას ქმნის). მთავარი ოსტატები იყვნენ ლეონარ ლიმოზენი (გარდაიცვალა დაახლ. 1575 წ.). პიერ რეიმონი (გარდაიცვალა 1584 წ.). რუსეთში ფერწერული მინანქარი XVII საუკუნის ბოლოდან განვითარდა, განსაკუთრებით სოლვიჩეგოდსკში (სტროგანოვების საოსტატოს ნაკეთობანი). XVIII-XIX საუკუნეებში ფერწერული მინანქრის ტექნიკა აყვავდა როსტოვში, სადაც ხატები მზადდებოდა. XVII საუკუნიდან ცნობილია კიევის ფერწერული მინანქარი XVII-XVIII საუკუნეებში ფართოდ გავრცელდა მომინანქრებული პორტრეტული მინიატურა, რომლის ცნობილი ოსტატები იყვნენ ჟან პეტიტო (1607-1691 წწ), შარლ ბუატი (1663-1727 წწ), რუსეთში გ. მუსიკიისკი (გარდაიცვალა დაახლ. 1737 წ-ს), ა. ოვსოვი (დდაბადებული 1678 წ-ს) და სხვ. XIX-XX საუკუნეებში მთელ მსოფლიოში ამზადებდნენ სხვადასხვა ტექნიკით მომინანქრებულ ნაკეთობებს. მინანქრის წარმოების ცენტრები იყო პარიზი, ბრიუსელი, ვენა, მოსკოვი, პეტერბურგი; XIX საუკუნის უდიდესი ოსტატია კოლოდიუს პოპლენი (1826-1892 წწ).

ქართულ ხელოვნებაში უმთავრესად ცნობილია ტიხრული მინანქარი. ამოღრმავებული მინანქრის ერთადერთი ნიმუში, რომელიც ჯუმათის ეკლესიაში იყო დაცული, ამჟამად დაკარგულია. მინანქარს თვალსაჩინო ადგილი უჭირავს შუა საუკუნეების ქართულ ხელოვნებაში. იგი განვითარების ისეთსავე მაღალ საფეხურზე იდგა, როგორზეც ხუროთმოძღვრება, კედლის მხატვრობა და რელიეფური პლასტიკა. ამის დამადასტურებლად მარტო ხახულის ხატზე შემორჩენილი მინანქრის რაოდენობა და შესრულების დონეა საკმარისი. ქართული ტიხრული მინანქრის კოლორიტი განსხვავდება სხვა (მაგ., ბიზანტიური) ქვეყნების ტიხრული მინანქრისგან. ქართული მინანქრის ფერებს შორის თავისებურია ე.წ. ხორცისფერი და გამჭვირვალე მწვანე. შ.ამირანაშვილის მოსაზრებით, მინანქრის ფერებში მანგანუმის შერევის შედეგად ხორცისფერს იღებდნენ. ქართული ტიხრული მინანქრის ბევრი ნიმუში დაკარგულია; უძველესი VIII საუკუნით არის დათარიღებული; ეს არის კათალიკოსის გულზე დასაკიდი ჯვარი (დაცულია საქართვილოს ხელოვნების მუზეუმში), ამავე პერიოდს ეკუთვნის მთლიანად ტიხრული მინანქრით შესრულებული ენკოლპიონი. IX საუკუნისაა ვარძიის ხატზე დაცული მინანქრები, ხახულის ხატის რამდენიმე მინანქარი. ჯუმათის ორი ხატის მინანქრები ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში დაიქსაქსა სხვადასხვა კოლექციაში, მათგან 3 მედალიონი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმს დაუბრუნდა. ხახულის ხატის ცენტრში ჩასმული იყო X საუკუნის მინანქრის ღვთისმშობლის გამოსახულება, ეს იყო ყველაზე დიდი ქართ. ტიხრული მინანქარი, რომელიც XIX საუკუნეში გაიტაცეს და ნაწილებად დაამტვრიეს. ახლა შემორჩენილია ღვთისმშობლის სახე, ხელები და შარავანდის ნაწილი. იგი ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული მინანქარია. ტიხრული მინანქრის ხელოვნება განსაკუთრებით X-XII საუკუნეებში აყვავდა. ტიხრული მინანქრის წარმოება საქართველოში, როგორც ჩანს, XV საუკუნეში შეწყდა. ამ საუკუნისაა ვარაუდით წმ. გიორგის ორი ხატი ( დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში).

ალილო

ქაღალდის ქანდაკება

საოცრებააა რაააა

ავტორი უცნობია

გილოცავთ შობას!!!!

უწმინდესის მილოცვა

† დღეს, ზეიმობს ცა და დედამიწა, კაცთა მოდგმა და ანგელოზთა დასი; დღეს დღეა სიყვარულისა, დღეა ღმერთთან და ერთმანეთთან შერიგებისა, ევას გლოვის დასასრულისა და ჩვენი მეოხისა და მფარველისა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის გამობრწყინვებისა.
მაშ მივუძვნათ ჩვენი გული ბეთლემში შობილ ყრმას და შევიყვაროთ იგი ყოვლითა სულითა, ყოვლითა გულითა, ყოვლითა გონებითა და ყოვლითა ძალითა. რათა კეთილი გვეყოს ჩვენ და ვიხარებდეთ ორსავე სოფელსა შინა, ამინ! †

სიყვარულით თქვენთვის მლოცველი ილია II

პოეტი–ნუნუ ყალაბეგაშვილი

ჩემი დაბადების დღე

როდის არის შენი

დაბადების დღე?–

ჩურჩულით მეკითხება,

უსიერი ტყე.

როცა კეთილ არსებას

მივაშველებ ხელს,

და მეც ვინმე შემიშრობს

თვალზე მომდგარ ცრემლს,

მაშინ არის ჩემი

დაბადების დღე!!

როცა ლექსი რითმების

სამოსელში მხვევს,

როცა ჩემი შვილები

უცინიან მზეს,

სრულიად საქართველო,

როცა გაშლის წელს,–

მაშინ არის ჩემი,

დაბადების დღე.

*  *  *

მე მოშველება რად მინდა,

თვით ვეშველები სხვას,

მე ნაღვენტები დამდინდა

რქებზე ვუნთივარ ხარს.

რომ გაიტანოს გუთანი,

მიწყივ  ვუნათებ სვრელს,

მე ქედი უნდა გაუთბო,

გაოფლილსა და სველს,

უნდა დავიწვა მის შუბლზე,

გულმოცემულმა თქვას,

რა ყოფილაო ქალი და

რა შესძლებია ქალს.

ცისკრის ლოცვისას

მე გავიხსენებ

კურთხეულ დრო–ჟამს

ცისკრის ლოცვისას,

ვით მინდვრის შროშანს,

გავშლი კედელში შენახულ დროშას.

მუხლის ჩოქებზე დავეცემი

და მე პირველი

ვეამბორები  მის წმინდა კალთას.

მერე გზას მივცემ ყველა უცოდველს,

გულიან კაცს და

საქმეში მართალს!

ცისკრის ლოცვისას,

გავსლი დროშას,

შეკერილს ოდით,

ვისაც არასდროს გიღალატიათ,

ემთხვიეთ,

მოდით!

იოანე ზოსიმე

“იოანე ზოსიმეს აქვს ნათქვამი, რომ მეორედ მოსვლის დროს მთელი მსოფლიო განიკითხება ქართულითა ენითა. ჩვენ ვსვამთ კითხვას, თუ  რა დაიმსახურა მაგისთანა ქართველმა ერმა? – ღვთის წინაშე დაიმსახურა იმიტომ, რომ არსად, არც ერთ ქვეყანაში, არც ერთ ეკლესიას მსოფლიოში არ ჰყავს ამდენი მლოცველი და მოწამე. მათი ლოცვით და ვედრებით საქართველო გადარჩება. ბოლო ჟამს, როცა მთელი მსოფლიო დაკარგავს რწმენას, საქართველო გაძლიერდება რწმენაში. საქართველო დაიცავს ჭეშმარიტ სარწმუნოებას და ეს იქნება ჯილდო ქართველი ხალხისა“, – ბრძანა უწმინდესმა.

მართლწერის წესები

1. ,,ახლა” და არა ,,ეხლა”
2. აღმართ–აღმართ იწერება დეფისით,ფუძის გამეორებაა
3. ,,გვაქვს” და არა ,,გვაქ”
4. ,,გაათავისუფლა” და არა ,,გაანთავისუფლა”,ორი ,,ას”შემდეგ ,,ნ”თანხმოვანი იკარგება
5. ,,ვაითუ”,–იწერება ერთად
6. ,,თითო–ოროლა” ასე იწერება
7. ,,წარმოთქვა” და არა ,,წარმოსთქვა”
8. ,,წაჰყვნენ” და არა ,,წაყვნენ”
9. ,,ნერვული” და არა ,,ნერვიული”
10. ,,მიჰყავდა” და არა ,,მიყავდა”
11. ,,ვერ” ნაწილაკი ორჯერ არ დაიწერება.მაგ: ვერაფერი ვერ უშველიდა. ,,ვერ” ზედმეტია
12. ,,დროდადრო” და არა ,,დრო და დრო”
13. ,,განაგრძო” ნიშნავს დაწყებულის გაგრძელებას. ,,გაგრძელება”–ნიშნავს დამთავრებული ზღაპრის ან მოთხრობის ამბის კიდევ დამატებას
14. ,, ხოლო” არის კავშირი და მის წინ მძიმე იწერება